Mũ bảo hiểm không vừa đầu ảnh hưởng tới an toàn ra sao?

Mũ bảo hiểm không vừa đầu nguy hiểm thế nào?

Mũ quá rộng có thể xoay lệch, che mắt hoặc tuột khi va chạm; mũ quá chật gây đau, khó tập trung và khiến người đội muốn tháo ra. Vì vậy chất lượng mũ không chỉ nằm ở dấu hợp quy và vỏ cứng mà còn ở khả năng ôm vừa đầu, quai giữ chắc và vị trí đội đúng. Một chiếc mũ tốt nhưng cỡ sai sẽ khó phát huy tác dụng bảo vệ như thiết kế. Người thuê xe máy cần thử mũ trước khi nhận, kiểm tra với tư thế ngồi lái và đừng chấp nhận mũ rộng chỉ vì cửa hàng hết cỡ khác. Nếu mang mũ riêng, mũ đó vẫn cần đúng quy chuẩn cho mô tô, xe máy và còn đủ điều kiện sử dụng.

Mũ quá rộng thường biểu hiện ra sao?

Khi cài quai đúng mà mũ vẫn xoay qua lại nhiều, trượt xuống che mắt khi cúi đầu hoặc nhấc lên khỏi trán quá dễ, đó là dấu hiệu không ôm sát phù hợp. Trên đường gió mạnh, mũ rộng có thể rung, làm người lái mất tập trung hoặc phải dùng tay giữ. Khi xảy ra va chạm, sự xê dịch còn có thể khiến vùng đầu cần bảo vệ không được che phủ đúng. Không nên chỉ siết quai thật chặt để bù việc vỏ và lớp lót bên trong quá rộng. Hãy thử cỡ nhỏ hơn theo hướng dẫn nhà sản xuất, đồng thời bảo đảm không bị ép đau. Nếu mũ thuê đã giãn lớp lót qua nhiều người dùng, cần yêu cầu đổi.

Mũ quá chật có gây nguy hiểm không?

Mũ quá chật có thể tạo áp lực ở trán, hai thái dương, sau đầu hoặc tai, khiến người đeo đau sau vài phút. Khi khó chịu, người lái dễ mất tập trung, giảm khả năng quan sát hoặc đội mũ lệch để tránh đau. Một số người nới quai quá mức, kéo mũ cao lên hoặc tháo mũ khi đi xa, càng làm giảm bảo vệ. Đừng lầm giữa cảm giác ôm chắc vừa phải với đau rõ, tê hoặc khó chịu kéo dài. Nếu thử vài phút đã đau, cần đổi hình dáng hoặc cỡ mũ khác, không ép dùng với hy vọng sau vài ngày sẽ mềm ra. Với người đeo kính, phải kiểm tra gọng kính không bị ép lệch làm nhức đầu.

Đo chu vi vòng đầu là bước đầu, không phải toàn bộ

Nhà sản xuất thường ghi cỡ mũ theo chu vi vòng đầu, có thể đo bằng thước dây mềm quanh phần lớn nhất phía trên lông mày và tai theo hướng dẫn của hãng. Nhưng hai người cùng chu vi có thể có hình dạng đầu khác nhau nên cảm giác ôm và vị trí điểm ép không giống nhau. Đó là lý do cần thử trực tiếp chứ không đặt niềm tin hoàn toàn vào nhãn S, M, L. Một cỡ M của hãng này có thể khác hãng khác, và mũ đã dùng lâu có lớp lót mòn. Người thuê không nên dùng một mũ duy nhất cho cả người lái và hành khách nếu kích thước đầu khác nhau. Mũ đạt hợp quy phải phù hợp cỡ và hình dáng thực.

Cách thử mũ trước khi thuê xe

Đội mũ vào đúng chiều, đặt vành ở vị trí phù hợp trên trán, không kéo ngửa ra sau chỉ để tạo kiểu. Cài quai như hướng dẫn, điều chỉnh sao cho giữ chắc mà không siết khó chịu. Lắc đầu nhẹ sang hai bên, cúi và ngẩng để kiểm tra mũ có trượt hay che tầm nhìn không. Thử nhìn trái, phải như khi quan sát gương và giao lộ; người đeo kính thử cùng chiếc kính sẽ dùng. Không cần lắc giật mạnh hoặc cố kéo mũ bật khỏi đầu để chứng minh an toàn. Nếu mũ vừa cài đã bị xê dịch quá nhiều, hoặc ép đau trán, hãy chọn cỡ khác trước khi nhận xe.

Quai đeo và khóa cài không thể thay thế việc chọn đúng cỡ

Quai giúp giữ mũ trên đầu, nhưng không thể sửa hoàn toàn vấn đề kích thước vỏ và lớp đệm bên trong. Với mũ rộng, siết dây quá chặt có thể gây khó chịu vùng cằm trong khi phần đầu vẫn xê dịch. Với mũ chật, nới dây không giải quyết áp lực ở trán và thái dương. Quai phải không sờn, rách, đứt chỉ hoặc bị nối tạm; khóa không nứt và đóng mở đúng. Khi thử, kéo nhẹ ở phần quai để chắc rằng chốt đã ngậm, không tự bật. Nếu khóa mũ thuê lỏng hoặc gãy, không buộc dây thành nút thay thế. Một chiếc mũ đúng cỡ nhưng không cài quai đúng vẫn không đủ bảo vệ khi có va chạm.

Lớp xốp bảo vệ và lớp lót mềm khác nhau

Trong mũ đạt chuẩn, vật liệu hấp thụ xung động đóng vai trò quan trọng để giảm lực truyền tới đầu. Lớp lót vải mềm tiếp xúc da giúp tạo cảm giác vừa và vệ sinh, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ lớp bên trong đều chỉ để làm êm. Nếu phần hấp thụ lực nứt, móp sâu, bong hoặc bị người khác khoét bỏ cho rộng, mũ không còn đáng tin cậy. Không tự gọt lớp xốp hay cắt đệm để giảm chật; việc này có thể làm giảm chức năng an toàn. Nếu mũ đã từng va chạm mạnh, cần cân nhắc thay thế theo khuyến nghị nhà sản xuất ngay cả khi bề ngoài còn đẹp. Mũ thuê cũ cần được kiểm tra kỹ hơn do không rõ lịch sử sử dụng.

Mũ nửa đầu, ba phần tư và full-face chọn ra sao?

Kiểu mũ quyết định phạm vi che phủ, còn cỡ và khả năng ôm đầu quyết định sự phù hợp với từng người. Mũ cả đầu có phần che cằm theo thiết kế, mũ ba phần tư che thêm vùng bên và sau đầu, còn mũ nửa đầu có phạm vi khác. Không nên chọn một chiếc mũ full-face quá rộng chỉ vì nghĩ che nhiều hơn sẽ tự động an toàn hơn chiếc vừa đầu. Ngược lại, không chọn mũ nhỏ chỉ để nhìn gọn. Với người thường đi quốc lộ hoặc đường dài, nên cân nhắc mức che phủ, thông gió, khả năng nghe tín hiệu, tầm nhìn và cỡ đúng; ưu tiên mũ đạt quy chuẩn phù hợp với mục đích sử dụng.

Mũ rộng có thể làm giảm tầm nhìn lúc rẽ hoặc phanh

Khi mũ trượt xuống trán, phần vành và kính có thể che một phần góc nhìn, nhất là lúc người lái cúi đầu quan sát đồng hồ hoặc nhìn gương. Mũ xoay lệch cũng khiến kính không nằm đúng vị trí, tăng khó chịu khi trời mưa hoặc đèn xe đối diện chiếu vào. Người mới lái dễ đưa tay lên chỉnh mũ trong khi vẫn điều khiển xe, làm giảm kiểm soát tay lái. Nếu đang chạy mà mũ xê dịch, hãy giảm tốc và dừng ở nơi hợp lệ để chỉnh hoặc thay, không cố chạy một tay giữ mũ. Không cài thêm khăn hoặc vật cứng bên trong theo cách khiến mũ không đúng thiết kế hoặc tăng điểm ép lên đầu.

Mũ cho người ngồi sau cũng phải vừa đầu

Một số cửa hàng chỉ chuẩn bị mũ cùng một cỡ cho mọi khách vì tiện quản lý, nhưng người đi cùng có thể có chu vi và hình dạng đầu khác hoàn toàn. Người ngồi sau vẫn phải đội, cài quai đúng và có tầm nhìn phù hợp khi di chuyển. Không dùng mũ người lớn quá rộng cho trẻ nhỏ rồi siết dây cằm; cần loại mũ đúng kích cỡ và quy định liên quan. Nếu nhóm có hai hoặc ba người thuê nhiều xe, hãy thử từng mũ chứ không chia ngẫu nhiên trước khi rời cửa hàng. Người ngồi sau cũng có thể bị gió làm mũ trượt, mất thăng bằng khi bất ngờ chỉnh mũ. Việc kiểm tra mũ cho cả hai người nên nằm trong biên bản bàn giao phụ kiện.

Quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN nói gì?

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 2:2021/BKHCN quy định các yêu cầu và phương pháp thử đối với mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, bao gồm kích thước, phạm vi che phủ, độ bền hấp thụ xung động, quai đeo, độ ổn định và tầm nhìn. Nhãn mũ còn có thông tin cỡ mũ theo chu vi vòng đầu, tháng năm sản xuất, kiểu mũ và dấu hợp quy theo quy định. Người dùng không thể tự thực hiện các phép thử phòng thí nghiệm, nhưng có thể kiểm tra nhãn, tình trạng vỏ, quai và độ vừa khi đội. Đừng coi nhãn CR là bằng chứng chiếc mũ thuê đã qua nhiều năm không hư hại. Dấu hợp quy và sự vừa đầu là những yếu tố bổ sung nhau.

Checklist chọn mũ vừa đầu trước khi nhận xe

1. Kiểm tra nhãn, dấu hợp quy và thông số cỡ.
2. Quan sát vỏ có nứt, biến dạng hay không.
3. Kiểm tra lớp hấp thụ lực có bị móp, khoét, vỡ.
4. Đội thử trong vài phút.
5. Kiểm tra không đau rõ ở trán, thái dương.
6. Cài quai, kiểm tra khóa không tự bung.
7. Thử xoay đầu nhẹ xem mũ có trượt quá nhiều.
8. Kiểm tra kính và góc nhìn trái phải.
9. Thử cùng kính mắt nếu thường đeo.
10. Chọn đúng cỡ cho cả người ngồi sau.
11. Không dùng mũ đã chịu va chạm mạnh.
12. Đổi mũ nếu không vừa hoặc có hư hỏng.

Câu hỏi thường gặp

Mũ hơi rộng nhưng siết quai thì dùng được không?

Không nên mặc định an toàn; nếu phần thân mũ còn xê dịch nhiều, cần chọn cỡ và hình dáng phù hợp.

Mũ chật đội vài ngày có giãn không?

Lót mềm có thể thay đổi theo sử dụng, nhưng không nên cố dùng mũ gây đau rõ hoặc tự cắt lớp bảo vệ.

Vì sao mũ cùng cỡ M nhưng hãng này vừa, hãng khác chật?

Thiết kế và hình dáng lòng mũ khác nhau; cần thử trực tiếp.

Mũ đã có CR có cần thử kích cỡ?

Có. Dấu hợp quy không thay thế việc đội đúng cỡ và kiểm tra tình trạng sau sử dụng.

Đọc thêm

• Mũ bảo hiểm thuê cần kiểm tra chi tiết nào?
• Người mới thuê xe cần kiểm tra gì trước nhận?
• Đi gần xe tải lớn cần giữ khoảng cách thế nào?

Quy chuẩn tham khảo

• QCVN 2:2021/BKHCN quy chuẩn mũ bảo hiểm