Cách chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn gồm ba việc: kiểm tra mũ có dấu hợp quy CR và nhãn đủ thông tin, chọn kiểu mũ phù hợp với quãng đường bạn đi, rồi thử cỡ để mũ ôm đầu và cài quai sát cằm. Khoản 2 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu cả người lái và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách. Một chiếc mũ “cho có” để tránh bị phạt không bảo vệ được bạn khi ngã xe; sổ tay Learn to Ride Smart của ICBC dẫn số liệu của Cơ quan An toàn giao thông đường cao tốc Hoa Kỳ (NHTSA) rằng mũ bảo hiểm ngăn được tử vong trong 29% trường hợp và ngăn chấn thương đầu trong 67% vụ va chạm.
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn là gì theo quy định hiện hành
Quy chuẩn đang áp dụng là QCVN 2:2021/BKHCN về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, ban hành kèm Thông tư 04/2021/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo các bản tổng hợp pháp luật mà chúng tôi đối chiếu, thông tư có hiệu lực từ ngày 01/8/2021, và từ ngày 01/01/2024 mũ nhập khẩu, mũ sản xuất trong nước phải đáp ứng quy chuẩn này trước khi lưu thông trên thị trường.
Quy chuẩn xác định mũ bảo hiểm có mục đích chính là hấp thụ năng lượng va đập để bảo vệ vùng đầu. Một chiếc mũ đạt chuẩn có bốn bộ phận chính:
- Vỏ mũ: lớp vỏ cứng bên ngoài, chặn va đập trực tiếp vào đầu.
- Đệm hấp thụ xung động: lớp xốp dày bên trong vỏ, làm giảm chấn động truyền tới đầu. Đây là bộ phận mũ “thời trang” thường thiếu hoặc rất mỏng.
- Quai đeo: giữ mũ cố định trên đầu khi va chạm.
- Lớp lót: lớp vải giúp đội dễ chịu.
Kính chắn gió, lưỡi trai, lót cằm là phụ kiện, quy chuẩn không bắt buộc. Một chiếc mũ có kính đẹp nhưng không có lớp đệm xốp vẫn không phải mũ đạt chuẩn.
Bốn kiểu mũ và nên chọn kiểu nào
QCVN 2:2021/BKHCN chia mũ thành bốn kiểu theo phạm vi bảo vệ. Cột “phù hợp với” là gợi ý của bài, không phải quy định.
| Kiểu mũ | Phần đầu được che | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Mũ che nửa đầu | Phần trên của đầu | Quãng ngắn trong phố, tốc độ thấp |
| Mũ che ba phần tư đầu | Phần trên và phần sau của đầu | Đi lại hằng ngày, cần che gáy tốt hơn |
| Mũ che cả đầu và tai | Phần trên, phần sau đầu và vùng tai | Đi đường dài, đường gió lớn, trời lạnh |
| Mũ che cả đầu, tai và hàm (fullface) | Thêm vùng hàm và mặt | Đường dài, đường đèo, xe phân khối lớn |
ICBC khuyên mũ che kín mặt (fullface) cho mức bảo vệ tốt nhất khi va chạm và là kiểu duy nhất che được mặt, đồng thời chắn gió, bụi, mưa, côn trùng. Nếu bạn chủ yếu đi phố đông dưới 40 km/h, mũ ba phần tư đầu có kính là lựa chọn dung hòa; nếu đi xa hoặc đi tốc độ cao, nên chọn mũ che cả hàm.
Đọc tem CR và nhãn trước khi mua
Theo các bản tổng hợp QCVN 2:2021/BKHCN, dấu hợp quy CR phải in trực tiếp trên mũ hoặc in trên vật liệu không thấm nước gắn vào mũ, rõ ràng, không bong, rách, mờ trong quá trình vận chuyển và sử dụng. Nhãn của mũ phải có các nội dung bắt buộc:
- Tên hàng hóa: “Mũ bảo hiểm dùng cho người đi mô tô, xe máy”.
- Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa.
- Xuất xứ hàng hóa.
- Cỡ mũ, tính theo chu vi vòng đầu.
- Tháng, năm sản xuất.
- Kiểu mũ.
- Khối lượng mũ và dung sai khối lượng.
- Hướng dẫn sử dụng và cảnh báo, nếu có.
Mũ nhập khẩu giữ nguyên nhãn gốc nhưng phải có nhãn phụ tiếng Việt bổ sung các nội dung bắt buộc và tên, địa chỉ nhà nhập khẩu. Khi cầm mũ trong cửa hàng, hãy kiểm tra thêm bằng tay:
- Lật mũ, ấn vào lớp xốp bên trong: lớp đệm phải dày, chắc, phủ kín lòng mũ chứ không chỉ là miếng mút mỏng dán vào.
- Khóa quai bấm chắc, có tiếng khớp, giật mạnh không bung.
- Tem CR in sắc nét; tem mờ, dễ bóc là dấu hiệu đáng ngờ.
- Ngày sản xuất không quá xa; lớp xốp và nhựa lão hóa theo thời gian ngay cả khi mũ chưa dùng.
Thử cỡ: mũ phải ôm đầu nhưng không đau
Đo vòng đầu trước
Dùng thước dây đo vòng quanh đầu, ngang trán phía trên lông mày khoảng một đốt ngón tay và qua phần nhô ra nhất của đầu phía sau. So số đo với cỡ in trên nhãn mũ.
Đội thử và lắc thử
ICBC hướng dẫn mũ phải ôm khít quanh toàn bộ đầu, đủ chặt để mũ không xê dịch nhưng không quá chật. Cách thử đơn giản: cài quai, giữ đầu thẳng rồi dùng hai tay xoay mũ sang trái, sang phải và đẩy lên xuống. Nếu mũ xoay lệch trên đầu, để lộ trán hoặc tụt xuống che mắt, mũ đang rộng. Nếu đội vài phút đã đau một điểm ở trán hay thái dương, mũ đang chật hoặc không hợp dáng đầu. ICBC cũng lưu ý lớp đệm sẽ lún dần sau thời gian dùng, nên mũ mới hơi khít một chút là bình thường.
Kiểm tra tầm nhìn và kính
Sách hướng dẫn sử dụng Honda Winner R 2026 yêu cầu kính che mặt phải bảo vệ mắt và không che khuất tầm nhìn. Khi đội thử, quay đầu sang hai bên xem viền mũ có che góc nhìn qua vai không. ICBC khuyên chọn kính chống xước, chịu va đập, gắn chắc vào mũ, đủ chỗ cho kính cận, có lỗ thông gió để chống mờ, và cảnh báo kính màu tối không an toàn khi đi ban đêm hoặc trời mưa.
Cài quai đúng quy cách
Luật chỉ dùng cụm từ “cài quai đúng quy cách”, và Nghị định 168/2024/NĐ-CP phạt cả trường hợp đội mũ nhưng không cài quai đúng quy cách. Sách hướng dẫn Honda mô tả mũ phải vừa với đầu, có quai đeo sát dưới cằm. Thực hành hằng ngày:
- Đội mũ ngay ngắn, mép trước nằm trên lông mày, không đẩy mũ ra sau gáy.
- Cài khóa quai cho đến khi nghe tiếng khớp.
- Kéo dây cho quai ôm sát dưới cằm; quai lỏng đến mức há miệng mũ vẫn không động là quá lỏng.
- Thử kéo mũ từ phía sau ra trước; mũ không được tuột khỏi đầu.
Không cài quai thì khi ngã, mũ có thể văng ra trước khi đầu chạm đường, nghĩa là bạn mang mũ nhưng không được bảo vệ.
Màu mũ và khả năng được nhìn thấy
ICBC khuyên chọn mũ màu sáng, màu trắng dễ thấy, và dán thêm băng phản quang ở hai bên và phía sau. Sách hướng dẫn Honda cũng yêu cầu mũ có màu sắc dễ nhận biết. Mũ tối màu nên đi kèm áo hoặc dải phản quang.
Khi nào cần thay mũ bảo hiểm
- Sau va chạm: ICBC khuyên thay mũ đã qua một vụ va chạm và thận trọng với mũ bị hư hỏng; lớp xốp đã nén lại không còn hấp thụ va đập như ban đầu dù vỏ ngoài trông vẫn lành. Xem thêm việc cần làm sau va chạm trong bài Xử lý khi va chạm giao thông nhỏ.
- Theo tuổi mũ: ICBC khuyên thay mũ sau vài năm vì vật liệu tự xuống cấp; hãy theo khuyến cáo của nhà sản xuất in trên nhãn hoặc hướng dẫn kèm mũ.
- Khi mũ đã rộng: đệm lún làm mũ xoay trên đầu dù đã siết quai.
- Khi khóa quai, kính hoặc vỏ hỏng: khóa không còn khớp chắc, vỏ nứt, kính nứt làm méo tầm nhìn.
- Không mua mũ cũ: ICBC cảnh báo mũ cũ có thể đã qua va chạm mà hư hỏng không nhìn thấy được.
Mức phạt khi không đội mũ hoặc không cài quai
Theo Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP:
- Người lái xe mô tô, xe gắn máy không đội “mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy” hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách: phạt 400.000 đến 600.000 đồng (điểm h khoản 2).
- Chở người ngồi trên xe không đội mũ hoặc đội không cài quai đúng quy cách: người lái bị phạt 400.000 đến 600.000 đồng (điểm i khoản 2), trừ trường hợp chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi, áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật.
Hai hành vi này không nằm trong danh sách bị trừ điểm giấy phép lái xe tại khoản 13 Điều 7. Danh sách lỗi bị trừ điểm có trong bài Các lỗi bị trừ điểm giấy phép lái xe. Lưu ý ngoại lệ trẻ dưới 6 tuổi chỉ là ngoại lệ về xử phạt; về an toàn, trẻ ngồi xe máy vẫn nên đội mũ vừa cỡ đầu của trẻ.
Lưu ý phạm vi: nội dung QCVN 2:2021/BKHCN và Thông tư 04/2021/TT-BKHCN trong bài được dẫn qua hai bản tổng hợp pháp luật bên thứ ba, chúng tôi chưa đối chiếu được văn bản gốc trên Cổng thông tin văn bản pháp luật; các yêu cầu kỹ thuật thử nghiệm (độ hấp thụ va đập, độ bền quai…) không được trình bày ở đây. Quy định đội mũ dẫn theo Luật 36/2024/QH15; mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, nên đối chiếu văn bản hợp nhất sau Nghị định 238/2026/NĐ-CP khi cần dùng cho việc cụ thể. Gợi ý chọn kiểu mũ theo nhu cầu và các bước tự kiểm tra trong cửa hàng là khuyến nghị của bài. Bài chưa được chuyên gia an toàn giao thông duyệt chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp về cách chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn
Làm sao biết mũ bảo hiểm đạt chuẩn?
Mũ có dấu hợp quy CR in rõ, nhãn ghi đủ tên hàng “Mũ bảo hiểm dùng cho người đi mô tô, xe máy”, đơn vị chịu trách nhiệm, xuất xứ, cỡ mũ, tháng năm sản xuất, kiểu mũ, khối lượng; bên trong có lớp đệm xốp dày và quai có khóa chắc.
Mũ nửa đầu có được coi là đạt chuẩn không?
Có, mũ che nửa đầu là một trong bốn kiểu của QCVN 2:2021/BKHCN nếu đáp ứng quy chuẩn và có dấu CR. Tuy vậy, kiểu này che ít nhất; ICBC đánh giá mũ fullface bảo vệ tốt nhất.
Đội mũ nhưng không cài quai bị phạt bao nhiêu?
400.000 đến 600.000 đồng theo điểm h khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, giống mức phạt không đội mũ.
Bao lâu nên thay mũ bảo hiểm một lần?
Thay ngay sau va chạm, khi mũ đã rộng, khóa hoặc vỏ hỏng. ICBC khuyên thay sau vài năm do vật liệu xuống cấp; mốc cụ thể hãy theo khuyến cáo của nhà sản xuất mũ.
Mũ fullface có làm khó nghe tiếng còi không?
ICBC dẫn nhiều nghiên cứu cho thấy mũ fullface không làm giảm khả năng nghe cần thiết khi lái, và có thể còn giúp nghe rõ hơn nhờ chắn tiếng gió, tiếng máy.
Nguồn và ngày kiểm tra
Nội dung được đối chiếu ngày 01/11/2026 với các tài liệu sau.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 — Điều 33 khoản 2 — bản toàn văn trên trang Kế toán An Phát.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP — Điều 7 khoản 2 điểm h, i và khoản 13 — bản PDF có chữ ký.
- Hệ thống Pháp luật Việt Nam — “Quy chuẩn mới QCVN 2:2021/BKHCN chính thức lộ diện”, tác giả Mai Hồng Chi, ngày 07/8/2021: hiệu lực Thông tư 04/2021/TT-BKHCN, bốn kiểu mũ, lộ trình 01/01/2024 — bài tổng hợp. Đây là nguồn thứ cấp.
- Luật Dương Gia — “Điều kiện sản xuất, phân phối mũ bảo hiểm mới nhất”, cập nhật ngày 05/6/2026: bốn bộ phận chính, nội dung bắt buộc của nhãn, cách thể hiện dấu CR — bài tổng hợp. Đây là nguồn thứ cấp.
- ICBC, British Columbia — sổ tay “Learn to Ride Smart”, chương 2 “You and your motorcycle”, mục Helmet và Protect your eyes and face, trang 17–18 — bản PDF chính thức.
- Honda Việt Nam — Sách hướng dẫn sử dụng xe Winner R đời 2026, tệp 4FK2PA200, mục “Những cảnh báo về an toàn — Mũ bảo hiểm”, trang 9 — bản PDF chính hãng.
Bình luận (7)